Clarinet Concerto in A major, K.622

• English
• Nederlands
• Français

Mozarts Klarinetconcert in A-groot, K. 622 is een geliefde compositie voor de klarinet, waarin het expressieve bereik en de lyrische schoonheid van het instrument perfect tot uiting komen. Het concert werd gecomponeerd in 1791, tijdens de laatste maanden van Mozarts leven, en neemt een speciale plaats in op zijn repertoire (in feite: zijn laatste concert), omdat het een gevoel van zowel vreugde als diepgang belichaamt.

Het werk is geschreven voor Anton Stadler, een goede vriend en gerenommeerd klarinettist, en was oorspronkelijk bedoeld voor de bassetklarinet, een instrument met een rijker, uitgestrekter lager bereik, dat voor het eerst verscheen rond 1770, en waarvoor Stadler waarschijnlijk rond 1788 wijzigingsvoorstellen deed aan instrumentenbouwer Theodor Lotz.

Vanaf de eerste noten boeit het concerto met zijn levendige, vloeiende melodieën, die moeiteloos een balans vinden tussen technische brille en oprechte lyriek. Vooral het langzame middendeel is ontroerend en wordt vaak beschouwd als een van Mozarts meest sublieme creaties.

De tedere, etherische kwaliteit laat de klarinet schitteren op een bijna vocale manier, die diep resoneert bij de luisteraars. De finale, met zijn speelse en levendige geest, brengt het werk tot een vreugdevol einde en laat Mozarts ongeëvenaarde vermogen horen om elegantie met uitbundigheid te combineren.

Dit concerto blijft een fundamenteel onderdeel van het klarinetrepertoire, geliefd om zijn melodische schoonheid en zijn vermogen om het volledige toonbereik van de klarinet te benadrukken, van zijn rijke, zachte diepten tot zijn sprankelende hoge noten. Het wordt nog steeds uitgevoerd door klarinettisten over de hele wereld, een bewijs van Mozarts blijvende genialiteit en zijn diepe begrip van het instrument.

Anekdote

Een interessante anekdote gaat over de nauwe relatie tussen Mozart en Anton Stadler, de klarinettist voor wie het werk was geschreven. Stadler stond bekend om zijn uitzonderlijke vaardigheid op de bassetklarinet, en Mozart bewonderde zijn spel zo erg dat hij het concerto speciaal voor dit instrument met groot bereik maakte.

Mozart gaf het voltooide manuscript in oktober 1791 aan Stadler. Mozarts weduwe vertelde een uitgever later dat Stadler het ofwel had verloren, verpand of gestolen. Volgens de legende was Stadler enigszins berucht om het lenen van geld en het niet terugbetalen ervan, en ondanks dat onderhield Mozart een hechte vriendschap met hem.

Mozart verwees zelfs eens op humoristische wijze naar Stadlers “gouden klarinet” als de bron van zijn schuldproblemen! Uit deze vriendschap, met alle eigenaardigheden, ontstond een van de meest opmerkelijke werken voor klarinet.

Wereldpremière

Synchestra is voor zover bekend de eerste muziekredacteur die een dirigeerpartituur opstelt met zowel de oorspronkelijke noten voor bassetklarinet als de aangepaste noten voor een moderne klarinet (de diepste noten worden dan één of twee octaven hoger getransponeerd). En alle klarinettisten zullen dit concerto kunnen spelen, of ze nu een instrument in A hebben (zoals Mozart bedoelde) of een standaardinstrument in Bes: in het laatste geval speelt ons orkest slechts een halve toon hoger.